نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۶، شماره ۱، (۱۳۹۶)، شماره پیاپی ۱۷

عنوان مقاله: مکان‌یابی استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری در خراسان شمالی


صفحات: 189-204

DOI: 10.22067/jrrp.v6i1.56457

چکیده
هدف: هدف از مقالۀ حاضر، شناسایی و بررسی ظرفیت های استان خراسان شمالی، جهت مکان یابی استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری در استان خراسان شمالی است. هم چنین، معرفی عوامل مؤثر در مکان یابی بهینۀ اسکان عشایر و معرفی پهنه های دارای اولویت جهت اسکان بهینۀ عشایر (استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری)، با استفاده از روش های تصمیم گیری چندمعیاره (AHP) در محیط GIS است.
روش: روش تحقیق در این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است و روش گردآوری اطلاعات از طریق روش های کتاب‌خانه‌ای و میدانی می باشد. برای این منظور، ۲۲۷ پرسش‌نامه در میان عشایر استان توزیع و تکمیل و فعالیت ها و تمایل به اسکان یا عدم تمایل به اسکان آن‌ها سنجش شده است.
یافته‌ها: نتایج حاصل از بررسی ها بیان‌گر این مطلب است که در مجموع، ۶۰.۷۹ درصد از عشایر استان تمایل به اسکان دایم، ۲۹.۵۱ تمایل به کوچ و ۹.۶۹ درصد تمایل به هر دو نوع زندگی را دارند. در ادامه به منظور مکان یابی استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری شاخص های تأثیرگذار در اسکان عشایر و تعیین اولویت آن‌ها بررسی شد. برای این منظور، پس از تهیۀ ماتریس های دودویی، ۱۰ نفر از مسؤولان شهرستانی و مدیران در امور اجرایی عشایری مورد پرسش قرار گرفتند و پس از تهیۀ ماتریس های زوجی، ضریب ارجحیت معیارهای مؤثر و زیرمعیارهای مربوط به هر شاخص، مشخص شد و پس از محاسبۀ اوزان در نرم‌افزار Expert choice و مقایسۀ اوزان در روش AHP، اوزان نهایی جهت هم پوشانی لایه ها وارد نرم‌افزار GIS گشته و نقشه های خروجی حاصل از روش سلسله‌مراتبی با نقشه های سایت های پیشنهادی معرفی‌شده در سازمان امور عشایری خراسان شمالی مقایسه و نتایج در قالب نقشه های خروجی و نیز در قالب جدول مقایسه ای بیان شده است.
راه‌بردها: ارائۀ الگوی بهینه و مؤثر پهنه‌های دارای اولویت جهت استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری با استفاده از روش های تصمیم گیری چندمعیاره در محیط GIS.
راه‌کارهای عملی: برای تهیۀ لایه های مورد نیاز (معیارها) به منظور مکان یابی استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری در استان خراسان شمالی ابتدا شاخص های مؤثر شناسایی شده و در چهار طبقه تعریف و ماتریس مقایسۀ دودویی برای هر عامل تهیه می‌شود. در همین مرحله نیز شاخص‌های مؤثر در مکان یابی براساس اطلاعات توصیفی و گرافیکی از وضع موجود منطقه به وسیلۀ نرم‌افزار ‌GIS تهیه می شود. در پایان، طبق اثرپذیری لایه‌ها نسبت به مکان یابی محل اسکان بهینۀ روستایی با منشأ عشایری ۴ طبقه‌بندی مشخص شده‌اند: ۱- نامناسب ۲- نسبتاً نامناسب ۳- مناسب ۴- کاملاً مناسب.
اصالت و ارزش: نتایج به‌دست‌آمده نشان می دهد، معیارهای فاصله از گسل، دوری از نقاط سیل خیز، فاصلۀ کم‌تر از راه های اصلی و نوع کاربری اراضی مورد نظر جهت اسکان، به ترتیب، دارای بیش‌ترین اولویت و اهمیت در مکان یابی استقرارگاه‌های روستایی با منشأ عشایری خراسان شمالی می باشند.

کلمات کلیدی:   ستقرارگاه‌های روستایی، مکان یابی، روش سلسله‌مراتبی (AHP)، خراسان شمالی.

مراجع

دریافت نسخه XML

تمام متن: Full Paper.Pdf
دانلود : 39

بازدید: 39

تاریخ دریافت: 1395/03/13 , تاریخ پذیرش: 1395/10/30 , تاریخ انتشار: 1396/03/18

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )

ارجاعات