نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۶، شماره ۱، (۱۳۹۶)، شماره پیاپی ۱۷

عنوان مقاله: سنجش تاب‌آوری محیطی روستاهای در معرض خطر زلزله (مطالعۀ موردی: دهستان معجزات در شهرستان زنجان)


صفحات: 81-97

DOI: 10.22067/jrrp.v6i1.53038

چکیده
هدف: سوانح طبیعی مثل زلزله، خشک‌سالی، سیل و غیره به عنوان پدیده‌های اجتناب‌ناپذیری به حساب می‌آیند که همیشه خطری جدی برای توسعه، به‌خصوص توسعۀ روستایی هستند. جهت کاهش آسیب‌های ناشی از سوانح طبیعی باید ظرفیت و توان روستاها را برای مقابله با این حوادث بالا برد. هدف این تحقیق، سنجش تاب‌آوری محیطی در روستاهای دهستان معجزات است.
روش: در این راستا از روش تحقیق پیمایشی با به‌کارگیری پرسش‌نامه استفاده شده است. روایی پرسش‌نامه با استفاده از نظرات متخصصان و پایایی آن با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ برای ابعاد مختلف تأمین شد. جامعۀ آماری، ۶۴۱۳ نفر از روستاهای در معرض زلزلۀ دهستان معجزات بوده است که بر پایۀ فرمول کوکران، شمار نمونه ها ۳۶۲ نمونه انتخاب شد. برای تجزیه‌و‌تحلیل اطلاعات از تحلیل‌های توصیفی و آزمون‌های t برای نمونه های مستقل، هم‌بستگی، فریدمن، تحلیل واریانس یک‌طرفه و از تکنیک‌های پرومته و الکتره ۱ استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تاب‌آوری اجتماعی روستاها در سطح مطلوب است و افراد بی‌سواد دارای میانگین تاب‌آوری اجتماعی بیشتری هستند؛ اما تاب‌آوری نهادی-سازمانی در سطح تا حدی مطلوب قرار گرفته است. همچنین، بین ابعاد مختلف تاب‌آوری رابطۀ مستقیم و معنی‌داری وجود دارد. در بین روستاهای مورد مطالعۀ روستاهای دوران و رامین، تاب‌آوری بالا و روستاهای چورزق، سقل طولی، ریحان و باروت آغاجی تاب‌آوری پایینی داشته‌اند.
راه‌کارهای عملی: بهبود بسترهای نهادی و سازمانی و ایجاد رابطۀ دوطرفه بین سازمان‌های محلی و مردم روستایی، افزایش مشارکت در بین افراد و بهبود وضعیت زیرساختی روستاها پیشنهاد می‌شود. بررسی دلایل پایین‌بودن تابْ‌آوری روستاها و ارائۀ راه‌کار جهت افزایش تاب‌آوری برای تحقیقات آینده پیشنهاد می‌شود.
اصالت و ارزش: تاب‌آوری روستاهای دهستان معجزات برای اولین بار و با تمام ابعاد مورد مطالعه قرار گرفته است و این امر جنبۀ نوآوری پژوهش است. هم‌چنین، به دلیل وجود گسل‌های فراوان در نزدیکی روستاهای مورد بررسی میزان آسیب‌پذیری روستاها و تاب‌آوری آن‌ها در برابر زلزله دارای اهمیت اساسی است.

کلمات کلیدی:   تاب‌آوری، زلزله، دهستان معجزات، تکنیک الکتره و پرومته.

مراجع

دریافت نسخه XML

تمام متن: Full Paper.Pdf
دانلود : 30

بازدید: 24

تاریخ دریافت: 1394/10/26 , تاریخ پذیرش: 1395/09/29 , تاریخ انتشار: 1396/03/18

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )

ارجاعات