نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال ۴، شماره ۴، (۱۳۹۴)، شماره پیاپی ۱۲

عنوان مقاله: بررسی تأثیر پروژه‌های یکپارچه‌سازی اراضی بر پایداری کشاورزی (مطالعۀ موردی: دشت هراز در استان مازندران)


صفحات: 147-162

DOI: 10.22067/jrrp.v4i4.44172

چکیده
هدف: هدف این تحقیق بررسی تأثیر پروژه های یکپارچه‌سازی اراضی بر پایداری کشاورزی اراضی در دشت هراز در استان مازندران است.
روش: طرح تحقیق حاضر شبه آزمایشی و بر مبنای راهبرد پیمایشی به انجام رسیده است. جامعۀ آماری تحقیق را ۳۷۰۷ نفر از بهره‌برداران در ۱۲ روستای هدف طرح یکپارچه‌سازی در دشت هراز استان مازندران تشکیل دادند. روش نمونه‌گیری نیز تصادفی ساده از بین دو گروه کشاورزان دارای اراضی یک پارچه و کشاورزان دارای اراضی سنتی بود. اعتبار پرسش نامه به عنوان ابزار گردآوری داده‌ها، از طریق گروهی از کارشناسان و متخصصان توسعۀ کشاورزی و پایایی آن نیز از طریق محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ که برای کلیۀ سازه‌های تحقیق به طور متوسط بین ۶۲/۰ تا ۸۷/۰ به دست آمد، مورد تأیید قرار گرفت.
یافته‌ها: پایداری کشاورزی بر پایۀ محاسبۀ شاخص ترکیبی به تفکیک سه بعد اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی، سنجش و ارزیابی شد. به این منظور، ۱۰ شاخص اکولوژیکی، ۸ شاخص اجتماعی و ۹ شاخص اقتصادی پس از بررسی ادبیات پایداری تدوین شد. شاخص‌ها به روش ضریب موریس رفع اختلاف مقیاس شدند و به روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی وزن‌دهی شدند. نتایج آزمون t تک نمونه ای نشان داد که وضعیت ابعاد سه گانه پایداری (اکولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی) برای هر دو گروه کشاورزان در وضعیت نامناسب است. نتایج آزمون t مستقل نشان داد که بین دو گروه کشاورزان اختلاف معناداری در بعد اکولوژیکی و اقتصادی وجود دارد و وضعیت بعد اکولوژیکی در اراضی سنتی و بعد اقتصادی در اراضی یک پارچه مناسب‌تر است.
محدودیت‌ها/ راهبردها: با توجه به این که تحقیق، شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی سطح مزرعه را مورد استفاده قرار داد، بنابراین، لازم است تحقیقات آینده با استفاده از شاخص‌های سطح خانوار، تأثیر این گونه طرح‌ها را بر معیشت پایدار بررسی کنند.
راهکارهای عملی: با توجه به یافته‌ها، جلب مشارکت کشاورزان در طراحی و اجرای عملیات یکپارچه‌سازی و سپس، طراحی نظام‌های بهره‌برداری مبتنی بر مشارکت جمعی و تعاونی‌های تولید در راستای کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی در مزارع، به ویژه توجه بیشتر به عملیات مبارزه بیولوژیک آفات، ترویج کودهای آلی و سبز و کود کمپوست و استفاده از ارقام مقاوم به آفات و همچنین، دشمنان طبیعی آفات می‌تواند در جهت بهبود پایداری مزارع مؤثر باشد.
اصالت و ارزش: شناخت پیامدهای محیط‌زیستی طرح‌های یکپارچه‌سازی اراضی زراعی و تبیین چگونگی تأثیر این گونه طرح‌ها بر جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و محیط‌زیستی مزرعۀ یک پارچه و پراکنده.

کلمات کلیدی:   پایداری کشاورزی، شاخص ترکیبی، یکپارچه‌سازی اراضی، اراضی سنتی، دشت هراز


Fatal error: Call to a member function getCount() on a non-object in /var/www/jm/cache/t_compile/%%38^38D^38D7420B%%article.tpl.php on line 154